به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، کارشناسان هشدار میدهند که بدن ما حتی در میانه شدیدترین بحرانها همچنان نیازمند تحرک است تا دچار فرسایش نشود و سلامت روان نیز به خطر نیفتد.
حتی در میانه شدیدترین بحرانها، بدن انسان نیازمند حداقلی از تحرک است؛ ضرورتی که نادیده گرفتنش میتواند در کوتاهمدت، سلامت جسم و روان را در سراشیبی تندِ فرسایش، پیری و ناتوانی قرار دهد.
همیشه بحرانهای انسانی و شرایط جنگی، اولین چیزی را که از زندگی مردم میگیرند، «امنیت» است، اما دومین مورد که آرام و بیصدا حذف میشود «تحرک بدنی» است. شرایطی مثل جنگ، کمبود فضاهای امن، استرس مزمن، و اولویت دادن به نیازهای ابتداییتر باعث میشود فعالیت جسمی به حاشیه برود؛ موضوعی که پیامدهای آن نه فقط در ماهها، بلکه در هفتههای اولیه خود را نشان میدهد.
کاهش تحرک به طور مستقیم با ضعف عضلانی، افت ظرفیت قلبی ـ تنفسی و اختلال در تنظیم قند خون همراه است؛ سه عاملی که در کنار هم خطر ابتلا به بیماریهای قلبی، دیابت و مشکلات اسکلتیـعضلانی را افزایش میدهند. مهران شریفی، متخصص پزشکی ورزشی با تأیید این موضوع به همشهریآنلاین میگوید: «بدن در شرایط استرس شدید به طور طبیعی هورمونهایی ترشح میکند که ضربان قلب و قند خون را بالا میبرد. اگر در همین زمان فعالیت بدنی هم متوقف شود، این وضعیت از یک واکنش طبیعی به یک الگوی آسیبرسان تبدیل میشود. او تأکید میکند که حتی چند دقیقه حرکت هدفمند در روز میتواند این چرخه را مختل کند.»
اما خطرات کمتحرکی در بحران، فقط فیزیکی نیست. مطالعات بینالمللی روی جوامع درگیر جنگ نشان میدهد نداشتن فعالیت بدنی در این جوامع سطح اضطراب، تحریکپذیری، اختلال خواب و حتی نشانههای افسردگی را تشدید میکند. در شرایطی که انسان نیازمند حفظ حداقلی از احساس کنترل است، بیتحرکی حس «بیاختیاری» را تقویت کرده و توان روانی افراد را کاهش میدهد. این موضوع به خصوص برای سالمندان (افراد بالای ۶۵ سال) و میانسالان (افراد ۴۰ تا ۵۰ سال) اهمیت بیشتری دارد؛ گروههایی که به سرعت تحت تأثیر تغییرات محیطی قرار میگیرند. البته کارشناسان تاکید دارند که تحرک بدنی در شرایط بحرانی حتی برای کودکان هم الزامی است.
کارشناسان معتقدند فعال نگه داشتن بدن حتی در سختترین شرایط میتواند حکم یک «سپر روانی» داشته باشد. تحرک بدنی منظم ــ هرچند کوتاه ــ باعث افزایش ترشح اندورفین، کاهش تنش عضلانی و بهبود تمرکز میشود. این اثرات به افراد کمک میکند تصمیمهای بهتری بگیرند، روابط اجتماعیشان را حفظ کنند و توان سازگاریشان افزایش پیدا کند. الهام فریبا، روانشناس سلامت در گفتوگو با خبرنگار همشهریآنلاین در این خصوص توضیح میدهد: «فعالیت بدنی برای ذهن انسان در بحرانها، مثل آشکار شدن روزنهای از نظم در وسط آشفتگی است. پنج تا ده دقیقه حرکت کنترلشده به مغز پیام میدهد که هنوز بخشی از زندگی قابل مدیریت است.»
این روانشناس سلامت ادامه میدهد: «مسئله مهم دیگر، امکانپذیری ورزش در دل بحران است. برخلاف تصور عمومی، فعالیت بدنی الزاماً به امکانات خاص، تجهیزات حرفهای یا فضای وسیع احتیاج ندارد. حرکات سادهای مثل نشستن و برخاستن آهسته، قدم زدن حتی در فضای خانه، حرکات کششی ایستاده، یا بالا و پایین رفتن از یک پله کوتاه میتواند بخش مؤثری از ظرفیت جسمی را حفظ کند.»
البته متخصصان هشدار میدهند که بازگشت به تحرک نباید عجولانه یا بدون توجه به وضعیت عمومی فرد باشد. شریفی، متخصص پزشکی ورزشی در این باره میگوید: «مثلا در افراد دچار بیخوابی طولانی، تغذیه نامناسب یا شوک روانی، شروع ورزش باید بسیار تدریجی باشد. اولویت این است که بدن دوباره ریتم پیدا کند؛ نه اینکه آن را با فشار مضاعف مواجه کنیم.»
پیام اصلی کارشناسان روشن است: بحرانها معمولاً بر چیزهایی اثر میگذارند که ما کنترلی بر آنها نداریم. اما تحرک بدنی ــ در هر اندازهای که ممکن باشد ــ یکی از معدود ابزارهایی است که افراد در اختیار دارند تا هم بدن و هم روان خود را از سقوط در چرخه آسیب نجات دهند. حتی چند دقیقه تمرین روزانه میتواند تفاوتی جدی در سلامت و تابآوری ایجاد کند؛ تفاوتی که در روزهای سخت، بیش از همیشه حیاتی و ضروری است.
نظر شما